رضا معتمد ///قدر نا‌شناختهٔ یک لغت‌شناس هم‌استانی

admin 1397-09-05 ۰
رضا معتمد ///قدر نا‌شناختهٔ یک لغت‌شناس هم‌استانی

چهارشنبه شب به‌مناسبت هفتهٔ بزرگداشت کتاب،از طرف کتابخانهٔ عمومی و شهرداری بندر ریگ آیین نکوداشتی برای نویسندگان بندرریگی برگزار شد که من نیز به‌عنوان سخنران آن آیین دعوت بودم.

در نظر داشتم که در سخنانم از دو تن از نویسندگان بندرریگی به‌طور ویژه یاد کنم با آن که خودم تاکنون آنها را از نزدیک ندیده بودم: حجت الاسلام محمد بندرریگی، مترجم و نویسنده و لغت‌شناس معروف و نیز آقای حسین جواهری، فرهنگی بازنشسته و مؤلف چند کتاب معتبر در بارهٔ شیمی که با وجود کهن‌سالی، همچنان در زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی نیز قلم می‌زند.

هنگام حضور در بندرریگ متوجه شدم که خوشبختانه آقای جواهری نیز به مراسم دعوت شده‌اند. وقتی از جایگاه این دو نویسنده سخن گفتم و لزوم قدرشناسی بیشتر از آنها، با استقبال حاضران مواجه شدم.

بعد از مراسم و هنگام صرف شام، با آقای قیصری، از کارکنان پیشین اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و کارشناس سابق امور کتابخانه‌های استان در بارهٔ حجت‌الاسلام بندرریگی و لزوم تجلیل شایسته‌تر از او در سطح استان صحبت می‌کردم. ایشان با اشاره به این‌که کتابی را در بارهٔ بندرریگ تألیف کرده و در آن از آقای بندرریگی و تألیفاتش نیز نام برده است، گفت که وی متأسفانه در سال ۱۳۸۸ درگذشته است. این خبر تأسف مرا دوچندان کرد.

من نخستین بار در اواخر دههٔ شصت، در یکی از کتابفروشی های یزد با نام مرحوم بندرریگی آشنا شدم. هنگامی که دانشجوی کارشناسی ادبیات دانشگاه یزد بودم،کتاب ترجمه «المنجد» او را در میان کتاب‌های آن کتابفروشی دیدم و همان‌حال این پرسش برایم پیش آمد که آیا او واقعا زادهٔ بندرریگ است یا این نام خانوادگی را از پدران خود به ارث برده است؟

بعدها وقتی در بارهٔ آقای بندر ریگی بیشتر جست‌وجو کردم، با قدر و اندازهٔ او در لغت‌شناسی بیشتر آشنا شدم. کافی است همین الان در اینترنت نام «محمد بندرریگی» جست‌وجو شود تا میزان اعتبار او در ترجمهٔ چند فرهنگ لغت معتبر عربی از جمله «المنجد» نوشته «لوئیس معلوف» در دو جلد و بیش از ۲۲۰۰ صفحه، ترجمهٔ فرهنگ «المعجم الوسیط» در دو جلد و بیش از ۱۱۰۰ صفحه و ترجمهٔ «المنجد الطلاب به ضمیمه فرائدالادب» در بیش از ۱۰۰۰ صفحه و «فرهنگ بندرریگی» مشخص شود. این فرهنگ‌ها که از جمله معتبرترین فرهنگ لغت‌های عربی به فارسی‌اند، تاکنون چندین بار در شمارگان بالا به چاپ رسیده‌اند و بی‌اغراق می‌توان گفت که در کمتر کتابخانهٔ معتبری از کتابخانه‌های مربوط به معارف اسلامی ترجمه‌های المنجد و معجم الوسیط وجود ندارد و مهم‌تر آن که به گفتهٔ یکی از استادان ادبیات عرب هم‌استانی، تاکنون هیچ‌ منتقدی بر اعتبار این فرهنگ‌ها خدشه‌ای وارد نیاورده است.

علاوه بر این، کتاب «مفردات قرآن» او نیز پس از مرگش در سال ۸۸ منتشر شده است.

با این همه، جای تأسف است که قدر این نویسندهٔ لغت‌شناس هم‌استانی با آن همه اعتبار در عرصهٔ فرهنگ نویسی چنان ناشناخته مانده که حتی خبر مرگش نیز هیچ پژواکی در امعهٔ فرهنگی ایران و استان بوشهر ایجاد نکرده است و حتی نویسندهٔ این سطور نیز تا دور روز پیش گمان می‌برد که او همچنان در قید حیات است. و تأسف بارتر این که قدر این لغت‌شناس بزرگ که خود و پدر مرحومش هر دو در کسوت روحانیت نیز بوده‌اند، در میان روحانیت استان نیز کاملاٌ ناشناخته و یا مکتوم مانده است که البته با کمی تأمل می‌توان این دلیل بی‌توجهی را آن دانست که این روحانی دانشمند بیشتر سر در کار تحقیق و تألیف داشته است و احتمالا چندان به حوزه سیاست ورود نمی‌کرده است.

حجت‌الاسلام محمد بندرریگی که نام خانوادگی «محدٍث» را هم به نام خانوادگی اصلی‌اش افزوده بود، متولد ۱۳۲۵/۴/۲۰خورشیدی در بندر ریگ بود و در ۱۳۸۸/۴/۲۴ در شهر قم چشم از جهان فروبسته و در همان شهر به خاک سپرده شده است.

چه خوب بود که قدرشناسی از این ادیب و لغت شناس برجسته و نویسندهٔ معتبر در زمان حیاتش صورت می‌گرفت اما به عقیدهٔ من متولیان فرهنگی استان همین اکنون نیز فرصت جبران دارند و می‌توانند با برگزاری کنگره‌ای، جایگاه علمی و ادبی این عالم برجسته را برای مردم استان و ایران تبیین کنند.

یک دیدگاه